ΑΡΘΡΟ ΤΗΣ ΔΑΝΑΗΣ ΑΝΤΩΝΆΚΟΥ

Άρθρο της Αντινομάρχη Αθηνών, Δανάης Αντωνάκου, στην Ελευθεροτυπία
Αθήνα, 23-07-08: Πριν από λίγες μέρες ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ εξήγγειλε την ίδρυση σε ενάμιση χρόνο ξεχωριστού υπουργείου Περιβάλλοντος, όπως από καιρό ζητούν η αντιπολίτευση και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει το υπουργείο Περιβάλλοντος είναι πολλά. Απαραίτητη για την Αθήνα είναι η άσκηση πολιτικής γης με την εξασφάλιση κάθε ελεύθερου χώρου, μιας και ιδιαίτερα μετά τις πυρκαγιές του 2007, οι ανάγκες για χώρους πρασίνου είναι πολύ μεγάλες.

Στους σχεδιασμούς του ΥΠΕΧΩΔΕ, κυριαρχεί όμως η λογική της αντιπαροχής.

Παράδειγμα αποτελούν πολλοί ολυμπιακοί χώροι, που προβλεπόταν ότι μεταολυμπιακά θα αποδοθούν στους κατοίκους. Στη συνέχεια αυτό ξεχάστηκε, με νόμο δε του 2005 έχει προβλεφθεί ισχυρή αύξηση της δόμησης που αφορά κυρίως τεράστια εμπορικά κτίρια πολλαπλών χρήσεων.

Οι βασικές συνέπειες στην πόλη -εκτός από τα προβλήματα επιβίωσης που προκαλούνται στο μικρό και μεσαίο εμπόριο- σχετίζονται με τους κτιριακούς όγκους που θα καταλάβουν τους ελεύθερους χώρους. Οι ίδιοι χώροι, που σπανίζουν, διεκδικούνται από τους κατοίκους και την αυτοδιοίκηση για δημιουργία κοινωφελών χρήσεων και πνευμόνων πρασίνου.

Το πλατύ κοινό αξιοποιεί τις μεγάλες αυτές νέου τύπου αγορές, όπου συνδυάζει τα ψώνια με την ψυχαγωγία, γνωρίζει όμως και τα προβλήματα, π.χ. το κυκλοφοριακό γύρω από το Mall στο Μαρούσι.

Σε προσεκτικότερη εξέταση γίνεται φανερό ότι οι μπετονένιοι όγκοι των εμπορικών μεγαθηρίων, επιφάνειας δεκάδων χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων, και η συνεχής ροή επισκεπτών προκαλούν αρνητικές επιπτώσεις στο μικροκλίμα, την ατμόσφαιρα και την κυκλοφορία της πόλης.

Οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που προβλέπονται πριν από την κατασκευή των έργων, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα, γιατί προτείνουν επιμέρους μέτρα, ενώ οι επιπτώσεις στην πυκνοδομημένη πόλη είναι ευρύτερες.

Σύμφωνα με την περιβαλλοντική νομοθεσία, η έγκριση των μεγάλων μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων είναι αρμοδιότητα του ΥΠΕΧΩΔΕ. Προβλέπεται επίσης η έκφραση γνώμης των νομαρχιών και μαζί με αυτήν, στο βαθμό που υπάρχει, κατατίθεται η άποψη δήμων και φορέων κατοίκων. Το υπουργείο όμως δεν οφείλει να αποδεχτεί τη γνώμη των νομαρχιών και έτσι η γνώμη αυτή από μόνη της είναι αδύναμη.

Τελευταία, βρίσκονται σε διάφορες φάσεις έγκρισης μελέτες με μεγάλες εμπορικές εγκαταστάσεις σε ολυμπιακούς χώρους, όπως: Πάρκο Ελληνικού, ΟΑΚΑ, Αλσος Βεΐκου - Γαλάτσι, καθώς και Ιστιοπλοϊκού Κέντρο Αγ. Κοσμά, αλλά και σε ιδιωτικούς χώρους, όπως στην περίπτωση του Ελαιώνα.

Ας θυμηθούμε ότι στον Ελαιώνα τα ισχύοντα Προεδρικά Διατάγματα του 1995 και '96 προβλέπουν περιβαλλοντική αναβάθμιση, παραγωγική ανασυγκρότηση και δημιουργία ενός από τους μεγαλύτερους πνεύμονες πρασίνου στην πρωτεύουσα.

Μετά την πάροδο δωδεκαετίας τα Διατάγματα δεν έχουν εφαρμοστεί ακόμα, το δε θεσμοθετημένο πράσινο βαθμιαία μειώνεται.

Στο εγκεκριμένο Σχέδιο προβλεπόταν ότι, σε περίπτωση κατεδάφισης του εργοστασίου της ΕΤΜΑ, το οικόπεδό της θα γινόταν κοινόχρηστο πράσινο. Το 2006, όμως, με διάταξη νόμου του ΥΠΕΧΩΔΕ, με τον οποίο πέρασε η λεγόμενη «διπλή ανάπλαση», αντί πρασίνου, ο χώρος προορίστηκε για την κατασκευή ενός mall, 69.000 τετραγωνικών μέτρων.

Ο νόμος αυτός αφορά βασικά τη μεταφορά του γηπέδου του Παναθηναϊκού σε έκταση του Ελαιώνα, όμορη με της ΕΤΜΑ. Στη συνολική έκταση 250 στρεμμάτων της «ανάπλασης», χωροθετούνται και άλλες χρήσεις, όπως το νέο δημαρχείο και ένα μικρότερο εμπορικό κέντρο. Το mall επομένως δεν είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του γηπέδου.

Το νέο γήπεδο της αθηναϊκής ομάδας, κατά την άποψή μου, πρέπει να γίνει. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις του μπορούν να αντιμετωπιστούν, μετά μάλιστα από τη λειτουργία σταθμού μετρό στον Ελαιώνα.

Το mall όμως, με την κοσμοσυρροή και τους ανεφοδιασμούς του, θα επιβαρύνει τις υποδομές της περιοχής με έντονα φορτία σε εργάσιμες μέρες και ώρες. Οι δρόμοι βρίσκονται ήδη σε συμφόρηση. Εξυπηρετούν δεκάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που ασφυκτιούν περιμένοντας από το 1995 τη θεσμοθετημένη βελτίωση. Τα οδικά έργα που υπόσχεται το ΥΠΕΧΩΔΕ δεν αρκούν για την κάλυψη των αναγκών.

Οι μεγάλες εμπορικές εγκαταστάσεις, τα mall, έχουν τη θέση τους στη σύγχρονη ζωή των πόλεων. Σημειώνω όμως ότι σε πολλές ευρωπαϊκές μητροπόλεις, μεταξύ των οποίων το Παρίσι και η κοντινή μας Ρώμη, χωροθετούνται εκτός περιφερειακού δακτυλίου. Αντίθετα, στη χώρα μας, τα πολεοδομικά σχέδια επιτρέπουν την κατασκευή των mall στις ίδιες θέσεις όπου επιτρέπουν τα σουπερμάρκετ, παρά τη διαφορά των δύο αυτών χρήσεων στο μέγεθος και τις λειτουργίες.

Στην Αθήνα του 2008, δεν υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός ούτε σύγχρονη ιεράρχηση των αναγκών για την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Καλώς να γίνει λοιπόν το υπουργείο Περιβάλλοντος· είναι απαραίτητο. Ομως αν και όποτε γίνει, θα βρεθεί προ δισεπίλυτων καταστάσεων.

* Η Δανάη Αντωνάκου είναι αρχιτέκτων - πολεοδόμος και αντινομάρχης Αθηνών


ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 23/07/2008
Copyright © 2008 Χ. Κ. Τεγόπουλος Εκδόσεις Α.Ε.